Rashmi schaamt zich niet langer voor haar menstruatie: “Het is juist heel natuurlijk.”

In Kalikot, Nepal, is menstruatie nog altijd omgeven door stilte, stigma’s en schadelijke praktijken. Voor de vijftienjarige Rashmi was menstruatie dan ook een groot taboe. “Als kind zag ik hoe mijn moeder en oma zich tijdens hun menstruatie moesten afzonderen in een chhaupadi hut.”

Chhaupadi is een schadelijk gebruik dat in Nepal veel voorkomt. Tijdens de menstruatie worden meisjes en vrouwen als onrein gezien en mogen ze niet thuis bij hun families slapen. Ze zonderen zich af in hutten en schuren, vaak zonder goede voorzieningen, zonder verwarming en soms zelfs met enkel wat gras voor de ingang om ze te beschermen tegen insecten en wilde dieren. Hoewel chhaupadi al sinds 2005 bij wet verboden is, wordt het in het westen van Nepal nog altijd veel gedaan.

“Ik kon er met niemand over praten”

Over menstruatie werd bij Rashmi thuis niet gesproken en ook op school bleven de lippen stijf op elkaar. “Toen ik voor het eerst ongesteld werd schrok ik enorm”, vertelt ze. “Ik was bang en in de war. Ik snapte niet wat er met mijn lichaam gebeurde en ik kon er met niemand over praten. Die ervaring zal ik nooit vergeten.”

Ook was het niet gemakkelijk om menstruatieproducten te krijgen en kon ze zich tijdens haar menstruatie niet goed verschonen. Omdat er geen veilige toiletten op school waren, bleef Rashmi tijdens haar menstruatie vaak thuis, een situatie die veel meisjes op het platteland van Nepal zullen herkennen. Elke maand zorgt het gebrek aan voorzieningen, hygiëne en privacy ervoor dat meisjes leerachterstanden oplopen.

Lees ook: Tijdens haar menstruatie moest Kokila buiten slapen
Sanitaire voorzieningen én goede gesprekken

Toen het project ‘Menstruatiezorg opent deuren voor meisjes in Nepal’ zijn intrede maakte op Rashmi’s school, veranderde dat. Het initiatief focust zich op het verbeteren van sanitaire voorzieningen op school, door bijvoorbeeld veilige toiletten, handenwaspunten en schoon water te realiseren. Tegelijkertijd worden ook de onderliggende stigma’s rond menstruatie aangepakt.

Rashmi werd onderdeel van een groep die zich focust op menstruatiegezondheid. Ze volgde trainingen over menstruatie en hygiëne en leerde hoe ze zelf maandverband kon maken. “Voor het eerste hoorde ik dat menstruatie heel natuurlijk is en dat het niks is om je voor te schamen.”

Thuis en op school

Haar zelfvertrouwen groeide en Rashmi begon zich steeds vaker uit te spreken over menstruatie en de rechten van meisjes. “Hoe meer ik leerde, hoe zelfverzekerder ik werd. Ik sprak steeds vaker tijdens bijeenkomsten, moedigde mijn vrienden aan om ook mee te doen aan de activiteiten van de menstruatiegroep en begon me uit te spreken tegen schadelijke praktijken als chhaupadi.”

En haar werk stopte niet bij de schooldeuren. Ook thuis zorgde haar openheid over menstruatie ervoor dat haar familie hun denkbeelden veranderden. “Mijn moeder zegt dat mijn moed de familie veranderd heeft”, zegt Rashmi trots. “De informatie die ik deelde heeft ervoor gezorgd dat mijn ouders nu echt begrijpen hoe belangrijk hygiëne is tijdens je menstruatie. We praten er thuis openlijk over en menstruatie is niet langer iets om te verstoppen of je voor te schamen.”

Lees meer over het project: Menstruatiezorg opent deuren in Nepal
“Jongeren als ik kunnen een groot verschil maken”

Ook kunnen zij en haar vriendinnen nu elke dag naar school gaan. Er zijn veilige toiletten, menstruatieproducten, schoon water en zelfs een heuse menstruatieruimte waar meisjes terecht kunnen voor steun en informatie.

Rashmi blijft zich uitspreken over menstruatie. Meisjes en vrouwen komen nu vaak naar haar toe voor advies over menstruatiegezondheid, omdat ze weten dat ze op haar kennis kunnen vertrouwen. “Ik ben er trots op dat mijn stem ervoor zorgt dat onze gemeenschap veiliger en gezonder wordt voor meisjes en jonge vrouwen. Met kennis, ondersteuning en moed kunnen jongeren als ik een groot verschil maken.”