‘Nee’ zeggen tegen een kindhuwelijk

De zestienjarige Dorcas groeide op in een dorpje in Togo, in een gebied waar meisjes vaak niet de kans krijgen om hun eigen dromen na te jagen. Binnen haar gemeenschap stoppen meisjes vaak vroegtijdig met school, waarna ze gedwongen worden om te trouwen met een vaak veel oudere man. Dorcas zag met lede ogen aan hoe haar oudere zussen een vergelijkbare toekomst tegemoet gingen. “Ik was bang dat mij hetzelfde zou overkomen, maar ik durfde er niet over te praten”, legt ze uit.

De term ‘gendergerelateerd geweld’ kende ze niet en een kindhuwelijk leek de normale gang van zaken in haar omgeving. Maar hier kwam verandering in toen de jongerenclub van haar school, met steun van Plan International, een voorlichtingssessie in haar dorp organiseerde. Voor het eerst in haar leven besefte Dorcas dat ook zij rechten had: het recht op onderwijs, het recht om te dromen en het recht om haar eigen toekomst te bepalen. “Het raakte me diep”, vertelt ze over het moment dat ze realiseerde dat een ander leven mogelijk was.

Iets om trots op te zijn

Maar toen kort hierna een oudere man haar ouders benaderde om met Dorcas te trouwen, werd ze opnieuw geconfronteerd met de harde realiteit. “Ik was doodsbang”, geeft ze toe. “Als ik ‘ja’ had gezegd, had ik met school moeten stoppen en mijn dromen moeten opgeven.” Als eerst probeerde ze met haar moeder te praten, maar die was ervan overtuigd dat een kindhuwelijk in het belang van hun gezin was omdat de toekomstige echtgenoot de financiële verantwoordelijkheid voor Dorcas zou overnemen.  Gelukkig gaf de jongerenclub houvast. Dorcas besloot met haar docent, die de club organiseerde, te gaan praten. En die bood wel een luisterend oor. Hij stelde haar gerust en stelde voor om, samen met een van de leiders uit hun gemeenschap, het gesprek met haar ouders aan te gaan.

Tijdens het gesprek liepen de spanningen hoog op: haar ouders vonden de weerstand van Dorcas respectloos en maakten zich zorgen om wat hun omgeving zou vinden. Toch hielp het gesprek hen inzien dat hun dochter naar school laten gaan geen reden voor schaamte is, maar juist iets om trots op te zijn. Haar ouders besloten daarop het huwelijk af te blazen en de opleiding van hun dochter op één te zetten. “Het was absoluut niet makkelijk, maar uiteindelijk begrepen ze het”, blikt Dorcas terug.

Je stem terugvinden

Toen ze weer naar school ging, kreeg Dorcas van de jongerenclub een schoolpakket met daarin een rugzak, een schrift, pennen en menstruatieproducten. “Dat lijkt misschien iets kleins, maar het betekende heel veel voor mij”, vertelt ze. Ook kreeg ze aanvullende begeleiding vanuit de groep. Langzaam maar zeker bouwde ze zo haar zelfvertrouwen op en vond ze haar stem terug.

Als lid van de jongerenclub reist Dorcas nu zelf naar omliggende dorpen om haar verhaal te delen en het bewustzijn over de rechten van meisjes te vergroten. “Ik vertel mijn verhaal, niet om te klagen, maar om te laten zien dat verandering mogelijk is”, legt ze uit. “Ik voel me gehoord, gesteund en krachtig. En ik weet dat ik niet alleen ben.”

Een eigen koers

Het verhaal van Dorcas is tekenend voor de aanhoudende strijd tegen kindhuwelijken in Togo. De wettelijke minimumleeftijd om te trouwen is achttien jaar, maar toch trouwt één op de vier meisjes in Togo vóór haar achttiende. Plan International werkt sinds 2019 in Togo samen met lokale partners om gendergerelateerd geweld tegen te gaan. Het programma wordt geleid vanuit de gemeenschappen en focust op de bescherming van meisjes en het bieden van handvatten, zoals beroepsopleidingen en psychosociale ondersteuning.

En Dorcas: die mag nu wel haar eigen dromen najagen. Ze wil docent worden en andere meisjes helpen om hun ambities na te streven. “De club heeft mijn leven veranderd”, vertelt ze.  “Ik durf nu ‘nee’ te zeggen en bepaal mijn eigen koers.”