In Sierra Leone worden de Algemene Voorwaarden voor meisjes herschreven

Ieder meisje krijgt bij haar geboorte een lange lijst met Algemene Voorwaarden mee. Voorwaarden waardoor ze al vanaf dag één achterstaat. Misschien wel de schadelijkste voorwaarde uit dat contract is dat ze minder zeggenschap heeft over haar eigen lichaam. Daardoor hebben meisjes vaak geen toegang tot anticonceptie, ontbreekt correcte informatie over seksuele gezondheid en consent en kunnen ze minder vaak zelf beslissen over hun toekomst.

In het Tonkolili District in Sierra Leone bepalen stilte, stigma en verwachtingen nog altijd welke keuzes meisjes kunnen maken. Generatieslang zwegen families over deze onderwerpen en drukten hardnekkige stereotypen meisjes in een keurslijf, met kindhuwelijken en tienerzwangerschappen tot gevolg.

Een plek waar vragen welkom zijn

Het nieuwe jongerencentrum, dat met steun van Plan International werd opgezet, brengt daar verandering in. Meisjes kunnen er de vragen stellen die jarenlang onbeantwoord bleven. Het centrum is een veilige haven, een gezondheidscentrum en een plek waar jongeren samenkomen. Ze kunnen er terecht voor informatie en zorg rondom seksuele gezondheid, werken aan belangrijke vaardigheden en bouwen aan het zelfvertrouwen om weloverwogen keuzes te maken over hun toekomst.

De negentienjarige Fatmata komt regelmatig in het jongerencentrum. “Ik hoorde erover op de radio”, vertelt ze. “Sinds mijn eerste bezoek heb ik er heel veel geleerd, bijvoorbeeld dat je altijd consent moet vragen. Mijn lichaam is van mij. Ook leerde ik er over anticonceptie en hoe ik het beste voor mezelf kan zorgen als ik ongesteld ben. Kortom: ik heb heel veel geleerd. En wat ik geleerd heb, deel ik ook weer met anderen.”

Het jongerencentrum biedt informatie die jongeren vaak nergens anders kunnen krijgen. Hier kunnen ze zonder schaamte hun vragen stellen. “Als dit centrum er niet zou zijn, zouden veel meer meisjes in de problemen komen”, stelt Mamah (21). “Ouders hebben vaak geen tijd om het hier met hun dochters over te hebben. Als het centrum er niet was, zouden veel meisjes op jonge leeftijd zwanger worden of terechtkomen in een kindhuwelijk. Ze zouden hun rechten niet kennen en dus ook niet weten wanneer en hoe ze ‘nee’ moeten zeggen.”

De hele gemeenschap speelt een rol

Volgens Mamah weten ook steeds meer jongens het centrum te vinden. “Wat ze hier leren zorgt ervoor dat ze meisjes anders behandelen.” Dat is belangrijk, want jongens spelen een grote rol in het doorbreken van stereotypen en het veranderen van houdingen ten opzichte van meisjes.

Voor het veranderen van de Algemene Voorwaarden is namelijk de gehele gemeenschap nodig. Alleen als iedereen betrokken is, kan er echte verandering plaatsvinden. Schoolhoofd en ouder Mariatu sluit zich daar volledig bij aan. Zij ziet elke dag hoe de mogelijkheden voor meisjes veranderen. “Toen ik jong was, was het heel anders”, vertelt ze. “Wij hadden geen centra waar we konden praten over seksuele gezondheid en onze ouders spraken er niet met ons over. Deze onderwerpen waren taboe.”

Langzaam maar zeker ziet zij ook hoe de opvattingen over meisjes en vrouwen veranderen. “Vroeger vond men onderwijs voor meisjes niet belangrijk. Onderwijs was alleen voor jongens. Maar nu zie je overal meisjes die leren en vrouwen die aan het hoofd staan van belangrijke instituten.”

Dat is mede te danken aan vrouwelijke leiders als Mariatu zelf, maar ook religieuze leiders in de gemeenschap spelen hierbij een grote rol. Imam Sheik Ibrahim is een belangrijke voorstander van het jongerencentrum en spoort jongeren aan om ernaartoe te gaan. “Vroeger waren er veel tienerzwangerschappen in onze gemeenschap”, vertelt hij, “omdat ouders niet met hun kinderen praatten over dit soort zaken. Door jongeren naar het centrum te verwijzen, maken steeds meer meisjes hun school af.”

Samen naar gelijkheid

Inmiddels wordt alles op alles gezet om een belangrijk doel te bereiken: gelijkheid. Ibrahim Kargbo, oprichter van de Girls Elevating Society, werkt daarom samen met scholen, families en andere groepen in de gemeenschap om de rechten van meisjes en vrouwen hoger op de agenda te zetten. “We vertellen met name jongens alles over gendergelijkheid”, vertelt hij. “Zij weten nu dat er geen vaststaande rollen zijn voor jongens en meisjes. Dat ze dat begrijpen is cruciaal.”

Want, zo vertelt Kargbo, een gelijke wereld begint bij het veranderen van verwachtingen. “Ik wil een gemeenschap die veilig is voor meisjes. Een gemeenschap waarin meisjes zich veilig voelen en waarin ze zelf keuzes mogen maken over hun gezondheid en hun lichaam. Een samenleving waarin ze zelf beslissen. Bijvoorbeeld om naar school te gaan in plaats van vroeg te trouwen. Dat is de samenleving waarin ik wil leven.”

Samen veranderen we de voorwaarden

Voor meisjes in Tonkolili zijn het jongerencentrum en alles wat er in de gemeenschap veranderd is een grote stap vooruit. Maar deze vooruitgang is fragiel. Nu meisjesrechten wereldwijd steeds verder onder druk komen te staan en financiering om vooruitgang te blijven stimuleren wegvalt, worden de Algemene Voorwaarden voor meisjes overal ter wereld opnieuw onder de loep genomen. Juist daarom is dit hét moment om die Algemene Voorwaarden voorgoed te herschrijven. Zodat meisjes, waar ter wereld ze ook geboren worden, dezelfde rechten, kansen en keuzevrijheid krijgen als jongens.