Het onderwijs ligt onder vuur

Het onderwijs ligt wereldwijd letterlijk onder vuur. Dat is de harde conclusie van het Education Under Attack (EUA)-rapport dat recent is gepubliceerd door The Global Coalition to Protect Education from Attack (GCPEA). Tijdens de onderzoeksperiode van 2024-2025 vonden minstens 8.566 aanvallen op onderwijsinstellingen plaats. In werkelijkheid liggen de cijfers waarschijnlijk nog hoger. Deze aanvallen brengen de veiligheid, gezondheid en ontwikkeling van kinderen wereldwijd ernstig in gevaar. Ook het werk van Plan International ondervindt de gevolgen van deze gewelddadige ontwikkeling.

Een wereldwijde golf van geweld

“Aanvallen op onderwijs zijn niet langer alleenstaande incidenten, maar een structureel onderdeel van gewapend conflict”, vertelt Erica Aiazzi, expert onderwijs in noodsituaties bij Plan International. “Het aantal langdurige conflicten stijgt wereldwijd hard. Daardoor bevinden scholen zich steeds vaker in gebieden waar geweld aan de orde van de dag is. Scholen worden daar direct getroffen door gevechten en bombardementen, of zelfs direct gebruikt voor militaire doeleinden.”

Het EUA-rapport schetst een zorgwekkend beeld van de situatie in landen waar Plan International werkt:

• Palestina werd het zwaarst getroffen met minstens 2.400 aanvallen op leerlingen, leraren en onderwijspersoneel. Eind 2025 was volgens UNICEF 97% van alle scholen in Gaza vernietigd of beschadigd.
• In Oekraïne werden bijna 1.000 scholen aangevallen, vaak met inzet van drones.
• In Ethiopië werden meer dan 100 schoolgebouwen gebruikt voor militaire doeleinden. Alleen al in de Amhara-regio sloten 4.000 scholen hun deuren.
• In Haïti steeg het aantal ernstige schendingen van kinderrechten volgens de Verenigde Naties in één jaar tijd met 490%.
• In Sudan gaan al twee jaar lang ongeveer 13 miljoen kinderen niet naar school als gevolg van het gewapende conflict.

Voor kinderen in conflictgebieden is school vaak een van de weinige plekken waar zij zich nog veilig kunnen voelen. Dat geldt in het bijzonder voor meisjes. In tijden van conflict nemen uitbuiting en gendergerelateerd geweld toe, terwijl voedsel schaarser wordt en gezinnen financieel verder onder druk komen te staan. Ouders besluiten daardoor vaker om hun dochters uit te huwelijken en de verantwoordelijkheid voor hun onderhoud over te dragen aan een oudere man. “Als school wegvalt, verliezen meisjes een belangrijke vorm van bescherming, stabiliteit en hoop voor de toekomst”, legt Aiazzi uit.

Een gelaagde aanpak

Ethiopië is volgens het EUA-rapport een van de zes landen waar kinderen en onderwijs het zwaarst worden getroffen door gewapend conflict. Plan International voert hier met financiële steun van de Europese Unie een grootschalig project uit dat ongeveer 60.000 kinderen bereikt. Samen met lokale partners worden klaslokalen opnieuw opgebouwd, versnelde leerprogramma’s aangeboden en docenten krijgen training om signalen van geweld, verwaarlozing en trauma te herkennen.

Vergelijkbare projecten lopen in alle bovengenoemde landen. Zo zorgt Plan International ervoor dat onderwijs in conflictgebieden zoveel mogelijk doorgang kan vinden en dat kinderen naast onderwijs ook bescherming en psychosociale ondersteuning krijgen. Daarnaast onderzoekt de organisatie hoe aanvallen op onderwijs meisjes en jongens verschillend raken, zodat hulp en ondersteuning beter kunnen aansluiten op de specifieke behoeften van kinderen.

Volgens Aiazzi is er echter meer nodig om kinderen en onderwijs structureel te beschermen: “De internationale gemeenschap moet meer doen om deze aanvallen te voorkomen en daders verantwoordelijk te houden. Tegelijkertijd zijn extra financiële investeringen voor ons ook hard nodig. Het geweld neemt toe, maar met onze programma’s willen we niet alleen reageren op de gevolgen van conflicten. We willen werken aan duurzame oplossingen voor de lange termijn. Alleen zo kunnen we kinderen het perspectief bieden op de veilige toekomst die zij verdienen.”